Komunikat legislacyjny e-Izby:  AI Act w praktyce – nowe obowiązki dotyczące transparentności sztucznej inteligencji

Od 2 sierpnia 2026 roku zastosowanie mają kolejne kluczowe przepisy unijnego Aktu o Sztucznej Inteligencji – AI Act. Zmiany dotyczą transparentności systemów AI oraz oznaczania treści wygenerowanych lub zmanipulowanych przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji. Nowe regulacje mają szczególne znaczenie dla firm korzystających z AI w obsłudze klienta, marketingu, komunikacji, sprzedaży internetowej oraz tworzeniu treści. 

Użytkownik musi wiedzieć, że rozmawia z AI

Dostawcy systemów komunikujących się bezpośrednio z użytkownikami, takich jak chatboty, wirtualni asystenci, awatary czy agenci AI, muszą projektować je w sposób zapewniający odbiorcy jasną informację, że prowadzi rozmowę ze sztuczną inteligencją, chyba że z okoliczności wynika to w sposób oczywisty. Informacja powinna zostać przekazana najpóźniej na początku pierwszej interakcji.

W praktyce obowiązek ten może dotyczyć między innymi chatbotów obsługujących klientów sklepów internetowych, automatycznych doradców produktowych, asystentów sprzedażowych, systemów reklamacyjnych oraz narzędzi wykorzystujących AI do prowadzenia rozmów z konsumentami.

Oznaczanie treści generowanych przez AI

Dostawcy systemów generatywnej sztucznej inteligencji muszą zapewnić, aby wygenerowane lub zmanipulowane przez nie treści – w tym teksty, obrazy, nagrania audio i materiały wideo – były oznaczane w formacie możliwym do odczytania maszynowego. Zastosowane rozwiązania powinny też umożliwiać wykrycie, że dana treść została wygenerowana albo zmieniona przy użyciu AI. 

Ograniczony okres przejściowy przewidziano dla systemów AI wprowadzonych na rynek przed 2 sierpnia 2026 roku. W ich przypadku obowiązek technicznego oznaczania treści zacznie obowiązywać 2 grudnia 2026 roku. Odroczenie dotyczy wyłącznie tego konkretnego obowiązku i nie obejmuje pozostałych zasad transparentności.

Deepfake’i i treści dotyczące spraw publicznych

Firmy oraz inne podmioty profesjonalnie korzystające z systemów AI muszą wyraźnie informować odbiorców, gdy publikowane obrazy, nagrania audio lub materiały wideo stanowią deepfake, czyli treść wygenerowaną albo zmanipulowaną w sposób przypominający istniejące osoby, przedmioty, miejsca lub zdarzenia.

Obowiązek ujawnienia wykorzystania AI dotyczy również tekstów publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym. W tym przypadku AI Act przewiduje jednak wyjątek dla materiałów poddanych kontroli człowieka lub redakcji, gdy za ich publikację odpowiedzialność ponosi konkretna osoba albo podmiot. Nie każda treść przygotowana przy wsparciu AI musi więc automatycznie otrzymać widoczne oznaczenie – zakres obowiązku zależy od rodzaju materiału, sposobu jego przygotowania i celu publikacji. 

Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji

Równolegle powstaje krajowy system nadzoru nad stosowaniem AI Act. Prezydent RP podpisał 24 lipca 2026 roku ustawę z 3 lipca 2026 roku o systemach sztucznej inteligencji. Ustawa została ogłoszona 27 lipca 2026 roku w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1003. 

Większość przepisów ustawy wejdzie w życie 11 sierpnia 2026 roku. Ustawa tworzy Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji – KRiBSI, która będzie krajowym organem nadzoru rynku AI. Do jej zadań będzie należało między innymi rozpatrywanie skarg dotyczących systemów sztucznej inteligencji, prowadzenie postępowań dotyczących naruszeń AI Akt, nakładanie kar finansowych, wspieranie piaskownic regulacyjnych oraz wydawanie przedsiębiorcom opinii indywidualnych dotyczących planowanych rozwiązań.

Przewodniczący KRiBSI ma zostać powołany w ciągu dwóch miesięcy od wejścia ustawy w życie, natomiast pierwsze posiedzenie całej Komisji powinno odbyć się w ciągu trzech miesięcy. Oznacza to, że pełne rozpoczęcie działalności KRiBSI planowane jest na listopad 2026 roku.

Przepisy regulujące kontrole, postępowania przed organem nadzoru, administracyjne kary pieniężne oraz tryb odwoływania się od rozstrzygnięć Komisji zaczną obowiązywać 28 października 2026 roku. Do tego czasu krajowy system instytucjonalnego egzekwowania przepisów będzie znajdował się w okresie organizacyjnym i przejściowym.

Najważniejsze terminy

2 lutego 2025 roku zaczęły obowiązywać zakazy stosowania systemów AI uznanych za tworzące niedopuszczalne ryzyko, między innymi systemów social scoringu, niektórych form manipulacji oraz rozpoznawania emocji w miejscach pracy i placówkach edukacyjnych, a także obowiązek zapewniania swojej załodze kompetencji w obszarze AI (AI literacy).

2 sierpnia 2026 roku zaczęliśmy stosować wymogi AI Act poświęcone instytucjonalnej warstwie rozporządzenia oraz karom za nieprzestrzeganie jego przepisów, a także obowiązki dotyczące modeli AI ogólnego przeznaczenia (GPAI).

2 sierpnia 2026 roku rozpoczęło się stosowanie obowiązków transparentności określonych w art. 50 AI Act, w tym informowania o kontakcie z chatbotem, oznaczania deepfake’ów i identyfikowania treści generowanych przez AI. 

2 grudnia 2026 roku zacznie obowiązywać zakaz systemów AI przeznaczonych do generowania bez zgody materiałów seksualnych lub intymnych przedstawiających konkretne osoby, w tym tzw. aplikacji do cyfrowego rozbierania. Tego samego dnia zakończy się okres przejściowy dotyczący maszynowego znakowania treści przez starsze systemy generatywne. 

2 sierpnia 2027 roku państwa członkowskie powinny zapewnić działanie co najmniej jednej krajowej piaskownicy regulacyjnej, umożliwiającej testowanie innowacyjnych systemów AI w kontrolowanych warunkach. 

2 grudnia 2027 roku zaczną obowiązywać wymogi odnoszące się do systemów wysokiego ryzyka wskazanych w załączniku III AI Act, wykorzystywanych między innymi w rekrutacji, edukacji, ocenie zdolności kredytowej, dostępie do usług publicznych czy zarządzaniu pracownikami. 

2 sierpnia 2028 roku regulacje obejmą systemy wysokiego ryzyka będące elementami produktów regulowanych innymi przepisami unijnymi, takich jak wyroby medyczne, maszyny, zabawki czy urządzenia transportowe. 

Wysokie sankcje za naruszenie przepisów

Za naruszenie obowiązków AI Act innych niż zakazane praktyki mogą zostać nałożone administracyjne kary pieniężne sięgające 15 milionów euro albo 3% całkowitego światowego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego. W przypadku przedsiębiorstw innych niż MŚP zastosowanie może mieć wyższa z tych wartości. Naruszenie zakazanych praktyk może natomiast skutkować karą do 35 milionów euro albo 7% światowego obrotu.

Co powinny zrobić firmy?

Izba Gospodarki Elektronicznej rekomenduje przedsiębiorcom przeprowadzenie przeglądu wykorzystywanych systemów AI oraz określenie, czy firma występuje jako dostawca systemu, czy jako podmiot wdrażający gotowe rozwiązanie (lub w obydwu tych rolach). Szczególnej weryfikacji powinny zostać poddane chatboty i agenci AI wchodzące w interakcje z użytkownikami, procesy generowania materiałów marketingowych, zasady publikowania treści syntetycznych oraz wykorzystanie algorytmów w rekrutacji, ocenie klientów i podejmowaniu decyzji wpływających na osoby fizyczne.

Istotne jest również ustalenie wewnętrznych zasad zatwierdzania treści przygotowanych z wykorzystaniem AI, wyznaczenie osób odpowiedzialnych za ich kontrolę oraz zachowanie dokumentacji pozwalającej wykazać zgodność przyjętych rozwiązań z przepisami.

e-Izba będzie monitorować proces wdrażania AI Act oraz uruchamiania krajowego systemu nadzoru i informować firmy zrzeszone o kolejnych zmianach istotnych dla cyfrowego biznesu.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Dołącza do Grupy Legislacyjnej lub napisz na legislacja1@eizba.pl