Eversheds Sutherland Wierzbowski: P2B: Nowe wymagania dla pośredników w eCommerce

...

Do 12 lipca przedsiębiorcy prowadzący serwisy internetowego pośrednictwa w sprzedaży oraz wyszukiwarki internetowe mają czas na dostosowanie warunków użytkowania swoich platform do nowych wymogów. Od tego dnia bowiem zaczynają być stosowane przepisy unijnego rozporządzenia, które zmierzają do wzmocnienia pozycji przedsiębiorców korzystających z tych platform do sprzedaży swoich towarów i usług, w relacjach z dostawcami tych platform (tzw. relacje P2B).

Kto podlega rozporządzeniu P2B?

Przepisy rozporządzenia (UE) 2019/1150 w sprawie propagowania sprawiedliwości i przejrzystości dla użytkowników biznesowych korzystających z usług pośrednictwa internetowego (Rozporządzenie P2B) wymagają dostosowania warunków przez przedsiębiorców, którzy świadczą usługi pośrednictwa internetowego lub dostarczają wyszukiwarki internetowe. O ile definicja wyszukiwarki internetowej nie budzi raczej wątpliwości – należy jednakże zauważyć, że definicja jest neutralna pod względem technologicznym, stąd obejmuje wszelkie usługi cyfrowe, ale również zapytania głosowe – o tyle bardziej złożonym pytaniem jest, kto spełnia definicję dostawcy „usługi pośrednictwa internetowego”?

„Pośrednictwem internetowym” są usługi polegające na umożliwieniu przedsiębiorcom oferowania towarów lub usług konsumentom z zamiarem ułatwienia inicjowania transakcji bezpośrednich między tymi przedsiębiorcami a konsumentami, niezależnie od tego, gdzie te transakcje są ostatecznie zawierane. Świadczenie tej usługi odbywa się na podstawie stosunków umownych między dostawcą a przedsiębiorcą oferującym towary i usług konsumentom (tzw. użytkownik biznesowy).

Okoliczność, że finalna transakcja może być zawarta poza siecią, a nawet nie musi być zawarta w ogóle, a także to, że nie musi się ona łączyć z odpłatnością po stronie konsumenta, powoduje, że katalog podmiotów kwalifikujących się jako dostawcy usług jest szeroki. Obejmuje bowiem nie tylko platformy handlu elektronicznego (np. Allegro, OLX), sklepy z aplikacjami (np. App Store, Google Play, Galaxy Store), czy internetowe serwisy społecznościowe (np. Facebook, Instagram), ale również, np. porównywarki cenowe (np. Ceneo), platformy najmu krótkoterminowego (np. Airbnb), serwisy rezerwacji biletów lotniczych (np. eSky.pl), serwisy rezerwacji wizyt u usługodawców (np. Booksy), wyszukiwarki produktów umożliwiających ich rezerwację (np. gdziepolek.pl).

Usługa pośrednictwa musi jednocześnie spełniać definicję usługi społeczeństwa informacyjnego [tj. usługi normalnie świadczonej za wynagrodzeniem, na odległość, drogą elektroniczną, na indywidualne żądanie odbiorcy – patrz dyrektywa (UE) 2015/1535 ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących sług społeczeństwa informacyjnego]. Biorąc pod uwagę orzecznictwo TSUE, jeżeli usługa pośrednictwa stanowi element pomocniczy dla usługi głównej, której nie można świadczyć bez usługi pośrednictwa, nie spełnia ona powyższej definicji. Zatem z uwagi na brak przymiotu usługi społeczeństwa informacyjnego, spod nowego rozporządzenia wyłączone będą aplikacje takie, jak Uber, Uber Eats, Wolt, Pyszne.pl.

Rozporządzenie P2B nie znajduje zastosowania do internetowych usług płatniczych ani do narzędzi reklamy internetowej, giełd reklamy internetowej, które nie są zapewniane w celu ułatwienia inicjowania transakcji bezpośrednich i które nie obejmują stosunków umownych z konsumentami. Niniejsze usługi zostały wyłączone wprost w treści Rozporządzenia P2B.

Ochrona dla użytkowników biznesowych

Celem wprowadzenia rozporządzenia P2B jest zapewnienie przejrzystych warunków współpracy, sprawiedliwego traktowania w porównaniu do innych użytkowników biznesowych, a w konsekwencji również możliwość skutecznego dochodzenia swoich roszczeń.

Beneficjentami przepisów są przedsiębiorcy (użytkownicy biznesowi) spełniający łącznie następujące przesłanki:

  • Posiadają siedzibę na terytorium UE;
  • Oferują towary i usługi z wykorzystaniem serwisu pośredniczącego w zawieraniu transakcji sprzedaży towarów i usług lub wyszukiwarek internetowych; oraz
  • Towary i usługi oferowane są konsumentom znajdującym się na terytorium UE.

Zatem na poziomie unijnym dostrzeżono problem nieprzejrzystych warunków współpracy dla przedsiębiorców korzystających z usług pośrednictwa internetowego i wyszukiwarek oraz postanowiono zapobiegać takim praktykom. Tym samym ustawodawca podjął decyzję o wzmocnieniu ochrony przedsiębiorców występujących w obrocie profesjonalnym, jednak posiadających słabszą pozycję względem swojego kontrahenta.

Z podobnego założenia wyszedł ustawodawca polski, wprowadzając od 1 stycznia 2021 r. przepisy przyznające osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą niektóre uprawnienia konsumenckie – zmiany te dotyczą innego (szerszego) zakresu współpracy, lecz warto wziąć je pod uwagę już teraz przy pracach nad zmianą regulaminów do wymogów Rozporządzenia P2B.

Jakie zmiany wprowadza Rozporządzenie P2B do warunków świadczenia usług pośrednictwa internetowego

Podstawowym wymogiem warunków świadczenia usług zgodnie z Rozporządzeniem P2B jest wymóg transparentności i w tym celu Rozporządzenie P2B wprowadza szereg obowiązków dla dostawców usług pośrednictwa internetowego. W celu zapewnienia zgodności z Rozporządzeniem P2B dostawcy będą musieli uwzględnić w swoich warunkach świadczenia usług z użytkownikami biznesowymi szereg nowych elementów, m.in.:

  • Określenie podstaw podjęcia przez dostawcę usługi decyzji o zawieszeniu, zakończeniu lub wprowadzeniu ograniczeń w świadczeniu usługi;
  • Zawarcie informacji o wszelkich dodatkowych kanałach dystrybucji, programach partnerskich, z których mogą korzystać użytkownicy biznesowi;
  • Określenie zasad rozwiązania umowy przez użytkowników biznesowych;
  • Zawarcie opisu technicznego i umownego dostępu (lub informację o braku dostępu) do informacji przekazanych lub wygenerowanych przez użytkownika biznesowego, przechowywanych przez dostawcę po wygaśnięciu umowy z użytkownikiem biznesowym;
  • Opis towarów lub usług dodatkowych oferowanych konsumentom przez dostawcę lub podmiot trzeci, np. ofertę rozłożenia płatności na raty, ubezpieczenia, towarów lub usług innych podmiotów powiązanych zakresowo z ofertą użytkownika biznesowego oraz opis tego, czy i na jakich warunkach użytkownik biznesowy może również oferować własne towary i usługi dodatkowe w ramach usług pośrednictwa internetowego;
  • Zawarcie opisu technicznego i umownego dostępu użytkowników biznesowych (lub informację o braku takiego dostępu) do danych osobowych i innych danych, dostarczonych przez użytkowników lub konsumentów na potrzeby korzystania z usługi lub generowanych w wyniku świadczenia usługi;
  • Wskazanie warunków zróżnicowanego traktowania swoich towarów i usług, gdy za pośrednictwem danej platformy dostawca usługi również oferuje towary/usługi konsumentom, w szczególności wskazanie takich warunków w odniesieniu do dostępu do wszelkich danych osobowych lub innych danych, które użytkownicy strony dostarczają na potrzeby korzystania z danej strony lub które są generowane wyniku świadczenia usług przez dostawców, w zakresie dostępu funkcji lub interfejsów technicznych istotnych dla użytkownika biznesowego bezpośrednio powiązanych lub pomocniczych wobec usługi pośrednictwa/wyszukiwarki, a także wynikające z wynagrodzenia pobieranego za korzystanie z usług pośrednictwa/wyszukiwarki;
  • Uzasadnienie (zawierające powody ekonomiczne, handlowe lub prawne) ograniczenia użytkownikom biznesowym możliwości oferowania przez użytkowników biznesowych tych samych towarów i usług na atrakcyjniejszych warunkach za pośrednictwem innych środków niż dane pośrednictwo internetowe;
  • Wskazanie szczegółowych, zgodnych z przepisami Rozporządzenia P2B, zasad dokonywania zmian warunków.

Podsumowując, warunki świadczenia usług na rzecz użytkowników biznesowych, które podlegają Rozporządzeniem P2B, będą musiały zawierać pełną i rzetelną informację o wszystkich okolicznościach ich świadczenia na przejrzystych zasadach, aby umożliwić użytkownikom biznesowym sprawiedliwy dostęp do konsumentów. W przypadku nieuzasadnionego wybiórczego lub uznaniowego zróżnicowania w traktowaniu użytkowników biznesowych i tym samym choćby potencjalnemu utrudnianiu dostępu do konsumentów, te przejrzyste zasady mają umożliwić użytkownikowi biznesowemu dochodzenie swoich praw.

Właściwe przygotowanie warunków jest tym istotniejsze, że od 1 stycznia 2021 r. wchodzą w życie wspomniane powyżej przepisy przyznające osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, niektóre uprawnienia konsumenckie – m.in. przepisy o zakazie postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych będą również stosowane w odniesieniu do takich przedsiębiorców, jeżeli dana umowa zawierana jest bezpośrednio w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, lecz nie ma charakteru zawodowego dla danego przedsiębiorcy-usługobiorcy. Przygotowując warunki pośrednictwa internetowego, dostawcy powinni również zwrócić baczną uwagę na to, by od 1 stycznia 2021 r. nie zawierały one klauzul, które mogłyby zostać uznane za niedozwolone.

Plasowanie – czytelne zasady wyświetlania i pozycjonowania towarów i usług

Obowiązek sprawiedliwego traktowania użytkowników biznesowych dotyczy również przyznawania kolejności, widoczności i sposobu wyświetlania ofert użytkowników biznesowych, przyznawania im określonej rangi, prezentowania wyników wyszukiwania lub porównywania ofert, czyli tzw. plasowania.

Transparentność zasad korzystania przez użytkowników biznesowych z rozwiązań pośrednictwa internetowego oraz wyszukiwarek internetowych ma być zapewniona również przez zobowiązanie dostawców tych usług do określenia, tzw. głównego parametru, który – w przypadku usługi pośrednictwa internetowego – determinować ma plasowanie, zaś w przypadku wyszukiwarek internetowych – który jest najistotniejszy przy plasowaniu.

„Główny parametr” oznacza wszelkie ogólne kryteria, procesy, specyficzne sygnały wbudowane w algorytmy lub inne mechanizmy korygowania lub obniżania pozycji stosowane w związku z plasowaniem. Jego opis (wraz z uzasadnieniem) powinien uwzględniać, m.in.:

  • charakterystykę towarów/usług oferowanych konsumentom w ramach usługi;
  • znaczenie tych charakterystyk dla konsumentów;
  • zakres wywierania wpływu wynagrodzenia na plasowanie (dopuszczalne jest bowiem wywieranie wpływu w zamian za wynagrodzenie, czy to bezpośrednie – którego głównym lub jedynym celem jest poprawa plasowania, czy też pośrednim – poprzez przyjęcie przez użytkownika biznesowego doda dodatkowych zobowiązań, których praktycznym skutkiem jest poprawa plasowania);
  • w odniesieniu do wyszukiwarek internetowych – dodatkowo: cechy strony internetowej, którą posługują się użytkownicy biznesowi w celach biznesowych.

Tym samym niezgodne z Rozporządzeniem P2B będzie stosowanie kryteriów plasowania, które nie zostały transparentnie określone w warunkach świadczenia usługi lub które w sposób nieuzasadniony przyznają różne uprawnienia użytkownikom biznesowym korzystającym z usług na tych samych warunkach. Nie oznacza to jednak obowiązku ujawniania stosowanych algorytmów ani informacji, które z dostateczną pewnością umożliwiłyby wprowadzenie konsumentów w błąd lub zaszkodziłyby konsumentom poprzez manipulację wynikami wyszukiwania. Od strony praktycznej ujawnienie takich informacji byłoby również niekorzystne dla dostawców, a w niektórych przypadkach mogłoby naruszać know-how dostawców lub ich podwykonawców.

Zgodnie z Rozporządzeniem P2B, Komisja Europejska opracuje wytyczne dla dostawców w zakresie przejrzystości opisu parametrów plasowania.

Sprawiedliwe nie oznacza takiego samego traktowania

Obowiązek zapewnienia transparentności warunków świadczonych usług i obowiązek sprawiedliwego ich świadczenia użytkownikom biznesowym nie oznacza, że nie jest możliwe  stosowanie zróżnicowanych warunków świadczenia usług przez dostawcę. Zróżnicowanie to może wynikać w szczególności z powodów ekonomicznych, handlowych lub prawnych. Tym samym, w zależności od określonych w warunkach świadczenia usługi zmiennych, możliwe jest zróżnicowane traktowanie użytkowników biznesowych. Różnice te mogą dotyczyć następujących obszarów:

  • dostępu do danych, w tym danych osobowych konsumentów;
  • plasowania, tj. pozycjonowaniu ofert lub wyników wyszukiwań;
  • wynagrodzenia pobieranego za określone usługi na rzecz użytkowników biznesowych;
  • dostępu do usług lub funkcjonalności, w szczególności ze względu na pobierane wynagrodzenie.

Świadczenie zróżnicowanych usług uzależnionych od określonych przez dostawcę czynników, w szczególności od wynagrodzenia za te usługi jest dozwolone, jednak dostawca jest obowiązany zamieścić w swoich warunkach świadczenia usług opis wszelkich przypadków zróżnicowanego traktowania, które przyznaje lub może przyznać towarom lub usługom oferowanym konsumentom w ramach tych usług pośrednictwa internetowego oferowanych użytkownikom biznesowym.

Dostęp do danych jako odrębny zasób

Rozporządzenie P2B zwraca szczególną uwagę na kwestie związane z dostępem do danych osobowych i wskazuje ten obszar jako potencjalne pole do nierównego lub nieprzejrzystego traktowania użytkowników biznesowych. Tym samym Rozporządzenie P2B zobowiązuje dostawców do zamieszczenia w swoich warunkach korzystania z usług opisu technicznego i umownego dostępu użytkowników biznesowych – lub informacji o braku takiego dostępu – do wszelkich danych osobowych lub innych danych, które użytkownicy biznesowi lub konsumenci dostarczają na potrzeby korzystania z odnośnych usług pośrednictwa internetowego lub które są generowane w wyniku świadczenia tych usług. Dostawcy są obowiązani uregulować kwestie związane w szczególności z:

  • dostępem dostawcy do danych osobowych dostarczanych przez użytkowników biznesowych lub konsumentów;
  • możliwością dostępu użytkownika biznesowego do danych dostarczanych przez konsumentów w ramach korzystania z usług tego użytkownika biznesowego;
  • możliwością dostępu użytkownika biznesowego do danych zagregowanych lub generowanych w ramach świadczenia z usług;
  • przekazywaniem danych podmiotom trzecim wraz z celem oraz informacją o tym, czy użytkownik biznesowy może odmówić zgody na takie udostępnianie.

Rozporządzenie P2B nie reguluje zasad przetwarzania danych osobowych i pozostaje bez uszczerbku dla RODO, lecz stanowi doprecyzowanie, jakie obszary związane z danymi powinny zostać przejrzyście uregulowane pomiędzy dostawcą a użytkownikiem biznesowym.

Skargi i mediacja

Rozporządzenie P2B nakłada również na dostawców nowe obowiązki w zakresie rozpatrywania skarg składanych przez użytkowników biznesowych oraz poddania spraw pod mediację:

  • wprowadzenie wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg, który ma być łatwo dostępny i nieodpłatny, jak również ma gwarantować szybkie i skuteczne rozpatrywanie skarg użytkowników biznesowych zgodnie z wytycznymi zawartymi w rozporządzeniu;
  • uwzględnienie w warunkach świadczenia usług wszelkich istotnych informacji dotyczących dostępu do wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg oraz funkcjonowania tego system;
  • obowiązek publikacji informacji na temat funkcjonowania i skuteczności ich wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg, w tym:
    • całkowitą liczbę złożonych skarg,
    • główne rodzaje skarg,
    • średni czas rozpatrywania skarg,
    • zagregowane informacje dotyczące wyników skarg.

Dostawcy będą mieć obowiązek uaktualniania tych informacji co najmniej raz w roku;

  • wskazanie w swoich warunkach korzystania z usług co najmniej dwóch mediatorów, z których pomocą są gotowi podjąć próbę osiągnięcia porozumienia z użytkownikami biznesowymi co do pozasądowego rozstrzygnięcia sporów powstałych między dostawcą a użytkownikiem biznesowym w związku ze świadczeniem przez tego dostawcę usług pośrednictwa internetowego, w tym skarg, których nie udało się rozstrzygnąć w ramach wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg. Mediatorzy ci muszą spełniać minimalne kryteria określone przez Rozporządzenie P2B, m.in. być bezstronni i niezależni, przystępni cenowo, łatwo dostępni fizycznie lub zdalnie, dyspozycyjni oraz muszą posiadać wystarczającą wiedzę na temat ogólnych stosunków handlowych między przedsiębiorstwami, umożliwiającą im skuteczne przyczynienie się do próby rozstrzygnięcia sporu. Rozporządzenie P2B rozstrzyga również sposób podziału kosztów mediacji ponoszonych przez obie strony sporu.

Co istotne, dane mediatorów dostawca jest obowiązany podać bezpośrednio w warunkach świadczenia usług dla użytkowników biznesowych. Poddanie sporu pod mediację nie ma wpływu na dochodzenie roszczeń przez użytkowników biznesowych na drodze postępowania sądowego.

Jak zapewnić zgodność z Rozporządzeniem P2B?

Jak łatwo zauważyć, Rozporządzenie P2B przewiduje szereg zmian w wielu obszarach, co wymusza na dostawcach dostosowanie ich umów lub regulaminów świadczenia usług do nowych wymogów. Głównym celem Rozporządzenia P2B jest zapewnienie konkurencyjnego, sprawiedliwego i przejrzystego środowiska internetowego. Zgodnie z założeniem Rozporządzenia P2B zapewnienie transparentnych, rzetelnych i sprawiedliwych warunków świadczenia usług na rzecz użytkowników biznesowych i zapewnienie im możliwość skutecznej obrony ich praw w tym zakresie przekłada się na odpowiedzialne świadczenie usług na rzecz konsumentów oraz na wzrost zaufania całego środowiska do platform internetowych. Tym samym przy ocenie zgodności z Rozporządzeniem P2B głównymi kryteriami będą, m.in. weryfikacja prawdziwości, kompletności oraz poziomu zrozumienia informacji przekazywanych użytkownikom biznesowym o warunkach świadczenia usług pośrednictwa internetowego i wyszukiwarek internetowych na ich rzecz. Od tego może zależeć ewentualna ocena sporu dokonywana przez sądy.

Autorzy artykułu:

BŁAŻEJ GROCHOWSKI EVERSHEDS SUTHERLAND WIERZBOWSKI

AGNIESZKA SAGAN-JEŻOWSKA EVERSHEDS SUTHERLAND WIERZBOWSKI

 

Artykuł ukazał się na blogu W ramach regulacji >> 

—————————–

WSPARCIE KANCELARII EVERSHEDS SUTHERLAND WIERZBOWSKI 

Od 12 lipca 2020 r. stosuje się przepisy Rozporządzenia (UE) 2019/1150, które wymaga od dostawców świadczących usługi pośrednictwa internetowego prowadzenia wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg użytkowników biznesowych. Sprawdź, jak możemy pomóc >>

 

 

Zobacz także:

CROSS-BORDER E-COMMERCE: Jak rozpocząć globalną ekspansję – doświadczenia liderów branży
CROSS-BORDER E-COMMERCE: Jak rozpocząć globalną ekspansję – doświadczenia liderów branży

Handel transgraniczny to bardzo istotny obszar rozwoju działalności dla e-przedsiębiorców, dlatego Izba Gospodarki Elektronicznej rozpoczyna nowy cykl […]

Czytaj więcej
Raport GS1 Polska: e-handel sięga po zewnętrznych dostawców logistyki
Raport GS1 Polska: e-handel sięga po zewnętrznych dostawców logistyki

Tylko 30% e-sklepów korzysta z outsourcingu logistyki dla e-commerce, wynika z raportu GS1 Polska. Jednak pionierzy w […]

Czytaj więcej
Koniec Privacy Shield. Co to oznacza dla firm  transferujących dane do USA?
Koniec Privacy Shield. Co to oznacza dla firm transferujących dane do USA?

Max Schrems po raz kolejny stanął w szranki z Facebookiem. I co ważne – skutecznie. Trybunał Sprawiedliwości […]

Czytaj więcej
Dołącz do e-Izby
Widzisz błąd na stronie?